Historia laburra eta lurrikarekiko joera arriskutsua

Wellington ez da oso hiriburu ezaguna munduko biztanleriaren artean; izan ere, Australia Zeelanda Berriarengan gailentzen da Ozeaniari buruz hizketan gabiltzanean, ezaguntasunari erreparatzen badiogu. Sarrera honetan egoera hori konpontzen saiatuko gara, eta Zeelanda Berriko hiriburuaren historiari buruzko hainbat datu plazaratuko ditugu.

Hiriaren satelite bidezko ikuspegia

Hiriaren sorrera nahiko berria bada ere, kondairak eskualdea X. mendean Kupe buruzagi hawaikiarrak esploratu zuela dio. Hala ere, lehen asentamendu europarrak ez ziren 1839 arte gertatu. Urte hartako irailaren 20an, Compañía de Nueva Zelanda taldeko kolono britainiarrak iritsi ziren irletara Tory ontzian. Hilabete batzuk beranduago, 1840ko urtarrilaren 22an, beste 150 kolono iritsi ziren. Nolabaiteko menperatzaile guzti hauek euren lehen etxeak eraiki zituzten Petonen, Hutt ibaiaren ahoko inguru lau batean; leku horri Britannia deitu zioten aldi batez, eta gaur egun Wellingtoneko auzoetako bat da. Baina alde txar bat zeukan kokaleku hark; izan ere, urak bertan erraztasun handiz egiten zuen gainezka eta, beraz, asentamendu hura inguruko mendixketara bideratu zuten, inguru altuagoetara. Hori dela eta, gaur egun nahiko kale aldapatsuak ditu auzo honek.

Tory Ontzia

Britannia asentamendua bere kokaleku berrian

Hiriak badauka ezaugarri garrantzitsu bat, eta honek arriskuak dakarzkio noizean behin. Ezaugarri hori inguru haiek lurrikarei emanak direla da. Hori dela eta, Wellingtonek bi lurrikara izugarriren ondorioak jasan behar izan zituen 1848 eta 1855ean.

1855ko lurrikarari dagokionez, asko dago esateko. Berau Wairarapan gertatu zen, hiriaren iparralde eta ekialdean dagoen faila batean, eta jasota geratu diren guztien artean, Zeelanda Berriak jasandako suntsitzaileena dela esan dezakegu. Adituek, Ritcher eskalan 8,2 graduko magnitudea izan zuela diote. Lurrikara honek bi eta hiru metroko mugimendu bertikalak sortu zituen eremu zabal batean; horren handiak izan ziren mugimendu hauek, non portuko gune bat ere altxatu zuten, marea igotakoan inguru zingiratsu bihurtzen zena. Hala ere, terreno horiek lehortu egin zituzten beranduago, eta egun hiriak duen negozio-gunearen parte da. Arrazoi honengatik dago Lambton Quay kalea portutik 100 eta 200 metro bitarteko distantziara; gainera, inguruetan zenbait kartel daude 1840an lurrak zuen muga adierazten dutenak. Hala antzeman daiteke itsasoari irabazitako lur-eremua.

Beste lurrikara batzuek sortutako hondamendiaren irudiak

Hiriak lekua hartutako eremuak ekintza sismiko oso handia dauka, beraz; baita Zeelandako Berriko bataz bestekoarekin konparatuz gero ere. Faila bat hiriaren erdigunetik igarotzen da, eta beste batzuk haren inguruetan ageri dira. Gainera, hori gutxi balitz, ehunaka faila txiki atzeman dira hirigunean zehar. 1855ko lurrikararen ostean, eraikin gehienak egurrez eginak eraiki ziren. Honen adibide garbi dira 1996an errestauratu ziren hainbat eraikin, zeinak gobernuari dagozkion eta Parlamentutik eta Tren Geltokitik gertu dauden; hauexek, hego hemisferioko egurrez eginiko edifizio handienak dira. Bestalde, geroago, eta batez ere bulegoen eraikuntzan, altzairua eta adreiluak bezalako materialak ere erabili badira ere, egurrez eginiko osagaiak egituren oinarri dira oraindik ere.

Halaxe ziren Wellingtoneko lehen eraikuntza tipikoak

Bere ezaugarri arriskutsuena azaldu ostean, hiriburu izendapena ere islatu beharko dugu sarrera honetan. Aukeraketa hau ez zen lehenengo asentamenduen sorreratik horrenbeste urtetara egin, 1865an gertatu baitzen. Hala, Wellingtonek Auckland ordezkatu zuen, zeina William Hobsonek izendatu zuen hiriburu 1841ean. Parlamentua 1862ko uztailaren 7an lekualdatu zuten, baina hiriburutasun ofiziala ez zen beranduagora arte gertatu.

William Hobson

Hiriburu-aldatze hau Alfred Domett lehen ministroak bultzatu zuen gehienbat. Dirudienez, aldaketa honen arrazoia hegoaldeko lurraldeak kontrolatzea zen. Izan ere, hauek kolonia independente bat sor zezaketenaren susmoak zituzten, eta eremu urredunak bertan zeudenez, ekintza hura onartezina zegozkien. Lurralde hartako herri eta hiri guztien artean Wellington hiriburu bezala aukeratzearen ardura Australiako komisari independente batzuena da; aukera honen zergatia bere portua eta herrialdearen erdialdean zuen kokalekua izan ziren.

Beraz, ofizialki parlamentua 1865eko uztailaren 26an ezarri zen Wellingtonen. Garai hartan, hiriaren biztanleria 4900 pertsonez osatua zegoen . Ordudanik, hiriburua Zeelanda Berriko Auzitegi Gorenaren egoitzaren kokaleku da; azken urteotan, gainera, beronen eraikuntza zaharra bere berezko erabilerarako berreskuratu da. Bestalde, Gobernadore Nagusiaren bizileku ofiziala, Government House deiturikoa, Newtonen dago, Basin Reservearen parean.

Alfred Domett

Auzitegi Gorena 1920ko hamarkadan

Government House

Hauxe izan da gaurkoan aukeraturiko hiriaren historiaren kontaera. Ez da beste zenbaitetan bezain luzea izan, baina jakin badakigu lekuei buruzko informazio kopurua ere duten gizarte-garrantziaren arabera argitaratzen dela.

Beste bat arte!

Cesar eta Uxue

"Sydneysyders"

Horixe da Sydneyn bizi diren guztiek jasotzen duten jentilizioa (4.119.190 pertsona, 2006ko erroldaren arabera). Gehienek Britainia Handiko eta Irlandako arbasoak dituzte, baina italiarrak, greziarrak eta asiarrak ere baziren haietako batzuk. Biztanle horien gehiengoa hirigunean bizi da, lanleku eta garraio publikorako lotura hobeak daudelako. Hirigune horren da Australian dentsitate handiena duen lekua.



Errolda horren arabera ere, biztanleen %2a jatorri indigena dauka eta %31,7 atzerrian jaiotakoa da (gehienak Britainia handian, Txinan eta Zeelanda Berrian). Datu hauek kontuan hartuta, ez zaigu arraroa irudituko sydneysider ugarik bigarren hizkuntza bat hitz egitea, ama-hizkuntza duten ingelesaz gain: orokorrean, arabiarra, txinera eta italiera izan ohi dira bigarren hizkuntza horiek. Esatea komeni zaigu Sydney dela mundu osoan atzerrian jaio den pertsona portzentaje handiena duen zazpigarren hiria; Londres eta Paris bezalako hiriak ehuneko horren atzetik daude.



Multikulturaltasun hau Australiako identitate nazionalaren ezaugarri bihurtu da, baita bereizgarri kultural garrantzitsuenetako bat ere. Hori dela eta, ez da batere arraroa hiriko kaleetan zehar kultura desberdin guzti hauen inguruko lokalak aurkitzea; eta hau ez da salbuespena kultura latindarren inguruan, oso ohikoa baita jatetxe mexikarrak, artisautza indigenari buruzko erakusketak eta tangoa eta saltsa bezalako dantzak irakasten dituzten lokalak aurkitzea. Gainera, beste herrialde askotan ohikoa ez den bezala, Sydneyn (eta baita Australia osoan zehar ere), etorkinek ez dituzte arrazakeria erasoak edota zokoratzea jasaten, eta bizi maila ona izatea lortzen dute.

Hiriko biztanleen izaera deskribatu beharko bagenu, alaiak, txeratsuak eta nahiko informalak direla esan beharko genuke. Klase-desberdintasun handirik gabeko gizarte baten partaide dira; gizartea hala izatearen arrazoietako bat lan zuzenari ematen zaion garrantzia izan daiteke, arrakasta azkar eta erraza alde batera uzten baitu. Ondorioetako bat, berriz, beste kulturekiko erakusten duten errespetua da; horrexegatik dira horren abegikorrak kanpotarrekin.



Baina sydneysidersen bizi osoa ez dago lanaren eta abegikortasunaren inguruan; aisialdia ere gustuko dute. Bertako klima epela dela eta, kanpoan egon daitezkeen ekintzez gozatzeko aukera daukate: Manly eta Bondi bezalako hondartzak igerilari, surflari eta eguzkia maite duten pertsonez lepo egon ohi dira eta nabigazioa ere oso zaletasun herrikoia da bertan.

Bondi hondartza

Kirolzaleak ere badira eta kirol-mota ugarirenak gainera (futbol eta saskibaloiarekiko kirolzaletasun amorratuan soilik erori gabe). Honako kirol hauen jarraitzaile dira, besteak beste: Australian Rules Football, kriketa, Rugby Union eta Rugby League, futbola eta tenisa. Gehienetan, kirol hauen inguruko norgehiagoka eta ekintzak Sydney Cricket Ground eta Sydney Football Stadiumean egin ohi dira.

Sydney Cricket Ground

Musika ere gustukoa dute eta Sydneyko festibala (Big Day Out deritzotena) urtarrilero egin ohi da. Festibal honek irauten duen bitartean, Sidneyko biztanle ugari joan ohi dira ekitaldi artistikoak ikustera, kanpoan egiten diren kontzertuak entzutera eta beste hainbat ekintzez gozatzera.



Honetaz gain, “Demostración Real de Pascua” deiturikoa egin ohi da apirilero Homebushen eta abereak ikusteko eta beste hainbat gertakari antzemateko aukera eskaintzen du.

Beraien izaera, jatorria, ingurua eta gustuak ikusita (edo irakurrita, hobeto esanda) Sydneyko biztanleak nolakoak diren irudikatzeko aukera izan dugu. Baina oraindik hau egitea kostatzen bazaigu, hona hemen bertan bizitako zenbait pertsonaia ezagun, ea rol hauek haiengan irudikatzea lortzen dugun: Delta Goodreem eta Natalie Imbruglia ditugun musikaren munduan , Poppy Montgomery aktoreenean ("Sin rastro" telesaileko aktoresa da), eta Miranda Kerr eta Elle McPherson modaren inguruan. Badirudi fama emakume izatearen eskutik datorrela hiri honetan.

Natalie Imbruglia abeslaria kontzertu batean

Miranda Kerr modeloak "Victoria Secret" markarako desfile batean parte hartzeko aukera izan zuen

Eta hauxe izan da dena gaurkoz, baita hiri honen inguruan ere. Geure hurrengoa helburua zein den jakin nahi baduzue, hurrengo eguneko sarrera irakurtzea itxoitea besterik ez duzue!

Hurrenarte!

Cesar eta Uxue

Udazkenaren hosto erorietatik udaberriaren goxotasunera: Sidney

Saltoka gabiltza astero; kontinente, ibai, ozeano eta mendietan zehar egiten dugu salto, leku eta jende desberdina ezagutzeko. Oraingo honetan, hemisferio batetik bestera salto egiten ere ausartu gara, eta hori dela eta udazkenaren kolore marroi, busti eta ilunak alde batera utzi ditugu eguzki izpien argi eta alaitasunaz gozatzeko: Sidney hiriaz arituko gara hizketan (nahiz eta bertan urte osoan zehar daukaten eguzkiaz gozatzeko aukera). Hiri hau ez da Autraliako hiriburua, baina beste herrialde ugaritan gertatu izan ohi den bezala, bertako hiri esanguratsu eta garrantzitsuena bihurtu. Alde horri dagokionez, aurreko astean aztertu genuen New Yorkekin konpara dezakegu. Sidneyra iristeko bidaia dexente luzea daukagu hemendik abiatuz gero, hegazkin-bidaia ordu askokoa baita. Bilbotik irtenez gero, Air France konpainiarekin egingo dugu hegan, ia 24 orduko bidaia eginez eta baita 2 eskala ere. Nekagarria benetan, baina merezi duela uste dugu.



Bisita turistikoari hasiera emateko, eraikin esanguratsuenak ezagutzera joan gaitezke. Horietako bi Sidneyko "sinbolo" bihurtu dira, nolabait esateko, eta mundu osoan zehar jendeak ezagun ditu: Sidney Opera House eta Sidney Harbour Bridge dira. Lehen bere estruktura originalagatik da ezagun eta bigarrena, berriz, arku baten gaiean zegoen zubirik luzeena izan zelako.

Opera House

Harbour Bridge

Horietaz gain, baditugu beste zenbait ere: Sidney University, esaterako, zeina Autraliako unibertsitaterik zaharrena den; edota Art Gallery of New South Wales.

Sidney University

Art gallery of New South Wales

Baina hiria benetan ezagutu nahi badugu, leku enblematikoak bisitatzeaz gain, bertako auzo desberdinak ikustera joan beharko ginateke, bertako bizimodua, jendea eta kultura hobe ulertzeko balio baitiezaguke. Hauexek dira esanguratsuenak:

• The Rocks: hiriko auzorik zaharrena da, Gaur egun, eraikinak berrituta daude eta oso giro bizia dauka taberna eta antzerkiei dagokienez. Leku ezinhobea dugu, beraz, gauez irtetea gustoko badugu.
  
  
  
  
• Chinatown: Sidneyko hegoaldean dago eta gainerako hirietakoak bezala, txinatarren gune neuralgikoa dugu.
  
  
  
  
• Paddington: hirigunetik ekialdera dago eta oso auzo polita da; bertan, estilo victorianoa duten eraikinak ikus ditzakegu.
  
  
  
  
• Newtown: hiriguentik hegoaldera dago (3km-tara, gutxi gorabehera) eta interesgarria litzateke bisitatzea, guztiz alternatiboa eta multietnikoa baita.
  
  
  
  
• Kings Cross: hirigunetik ekialdera dago eta "auzo gorria" dela badiote ere, tabernez beterik dago eta leku egokia da turista gazteek bertan ostatua bilatzeko, haientzat pentsatutako aterpetxe ugari baitaude.
  
  
  
  

Sidney Australiako kostaldean kokatuta egonik, itsasoarekin zerikusia duten lekuek garrantzia izan beharra daukaete nahi eta nahiez. Hiriko hondartzak oso ezagunak dira, esaterako. 50 bat inguru daude, eta ezaguneneak Bondi eta Manly izenekoak dira. Bestalde, Darling Harbour Sidneyko portuetako bat da. Gaur egun jatetxe eta tabernez beterik dago, eta bisita kulturala bor-borrean dago.

Horrelako hondartza ugari daude Sidneyen

Darling Harbour

Naturarekin zerikusia duten lekuek ez dute itsasoarekin soilik harremana. Landareei erreferentzia egingo bagenie, parke ugari daudela esango genuke. Horien artean, bi aipatuko ditugu: alde batetik, Hyde Park, hiriaren erdialdean dagoena; tamaina ertaina dauka eta langileen artean oso ezaguna da. Bestetik, Centennial Park, Paddingtonetik gertu dagoena; zenbait arlotan landa bezalakoa omen da.

Hyde Park

Centennial Park

Parkeez gain, lorategi botanikoa ere bertan dago eta Australiako zuhaitz mota ugari edukitzeaz gain, beste herrialdeetakoak ere ikus ditzakegu.



Animaliak gustatzen bazaizkigu, berriz, Sidneyen zoo ugariren artean dauzkagu aukerak. Taronga da, baina, zoo nagusia. Circular Quayetik irteten den ferrya hartuz gero, ordu laurden soilik tardatuko dugu iristen.



Azkenik, bidaia birtual honi amaiera emateko, Sidneyek azken urte hauetan bizi izan duen gertakaririk garrantzitsuenari egingo diogu erreferentzia: Joko Olinpikoei, hain zuzen ere. Parke Olinpikoa hiritik 20 kilometrotara dago eta bertan daude estadioak eta gainerako eraikinak, Hala ere, jokoak amaitu eta gero leku horretako bizia asko jaitsi da.



Gaurkoz, hementxe utziko dugu geure paseo turistikoa.Hurrengoan, bidaia historikoa egitea tokatuko zaigu.

Hurrenarte!

Cesar eta Uxue