Tokio mundu moderno eta aurrerapen teknologiko guztien irudi eta sinbolo izateak ez du esan nahi bere historia ez duenik. Ezta gutxiagorik ere; historia hori beste hiri batzuena bezain aspaldidanikoa ez bada ere, gertakari ugariz josita dago.
Antzinako garaietan bazeuden zenbait tenplu eta herrixka txiki Tokioko Badiatik gertu dauden muinoetan. Hala ere, hiri honen nolabaiteko sorrera “ofizialaren” urtea 1457 kontsideratzen da. Urte hartan, Uesugi klaneko kide batek, Ota Dokanek, Edo gaztelua eraiki zuen; hala, gaztelua haren inguruei “Edo” deitzen hasi ziren. Mende bat beranduago, 1590ean hain zuzen ere, Tokugawa shogunatoak indarrean hartu zuen gaztelu hura; ordurako Japonia osoa bere kontrolpean zegoen ia eta horregatik izan zen hain garrantzitsua 1603an bere gobernua Edon ezarri izana. Orduantxe hasi zen Edo Aroa japoniar historiaren barnean. Hala eta guztiz ere, Kiotok jarraitu zuen hiriburu ofiziala izaten, noblezia eta enperadorea han gelditu baitziren; baina kontu hau protokolozkoa zen erabat.
Antzinako garaietan bazeuden zenbait tenplu eta herrixka txiki Tokioko Badiatik gertu dauden muinoetan. Hala ere, hiri honen nolabaiteko sorrera “ofizialaren” urtea 1457 kontsideratzen da. Urte hartan, Uesugi klaneko kide batek, Ota Dokanek, Edo gaztelua eraiki zuen; hala, gaztelua haren inguruei “Edo” deitzen hasi ziren. Mende bat beranduago, 1590ean hain zuzen ere, Tokugawa shogunatoak indarrean hartu zuen gaztelu hura; ordurako Japonia osoa bere kontrolpean zegoen ia eta horregatik izan zen hain garrantzitsua 1603an bere gobernua Edon ezarri izana. Orduantxe hasi zen Edo Aroa japoniar historiaren barnean. Hala eta guztiz ere, Kiotok jarraitu zuen hiriburu ofiziala izaten, noblezia eta enperadorea han gelditu baitziren; baina kontu hau protokolozkoa zen erabat.
Edo Gaztelua
Ota Dokan irudikatua ageri den marrazki batHurrengo urte eta mendeetan zehar, hondamendia ugari gertatu ziren Edon, hala nola, Sute Handia (1657), Fuji Mendiaren erupzioa (1707), Edo Handiko Lurrikara (1855) eta beste zenbait lurrikara txiki (1703, 1782, 1812).
Shogunatoa gainbehera urteetan murgildurik zebilen XIX. mendearen erdialdean. Aro hartan, 1868an, Meiji Errestaurazioa zela eta, enperadoreak Edoko Gaztelura pasarazi zuen bere egoitza eta hori zela eta, Japoniako Jauregi Inperiala bihurtu zuen. Momentu hartan egin zuen toki haren izen aldaketa, eta Edo izena izatetik, “Tokio” izena izatera pasa zen; izen berri honek “ekialdeko hiriburu” esan nahi zuen. Nolanahi ere, enperadoreak ez zuen modu legal batean ezarri hiriburu berria zenik, eta horrexegatik uste da garai hartan oraindik ere Kioto zela hiriburu ofiziala edota “hiriburu-kidea” behintzat. 1871an feudoan guztiak deuseztatu zituzten eta prefekturak ezarri, hala nola, Tokioko Prefektura; azken hau, hurrengo urtean inguruko guneetara hedatu zen, gaur egun 23 Auzo Bereziek bereganatzen duten gune horretara, hain zuzen ere.
Shogunatoa gainbehera urteetan murgildurik zebilen XIX. mendearen erdialdean. Aro hartan, 1868an, Meiji Errestaurazioa zela eta, enperadoreak Edoko Gaztelura pasarazi zuen bere egoitza eta hori zela eta, Japoniako Jauregi Inperiala bihurtu zuen. Momentu hartan egin zuen toki haren izen aldaketa, eta Edo izena izatetik, “Tokio” izena izatera pasa zen; izen berri honek “ekialdeko hiriburu” esan nahi zuen. Nolanahi ere, enperadoreak ez zuen modu legal batean ezarri hiriburu berria zenik, eta horrexegatik uste da garai hartan oraindik ere Kioto zela hiriburu ofiziala edota “hiriburu-kidea” behintzat. 1871an feudoan guztiak deuseztatu zituzten eta prefekturak ezarri, hala nola, Tokioko Prefektura; azken hau, hurrengo urtean inguruko guneetara hedatu zen, gaur egun 23 Auzo Bereziek bereganatzen duten gune horretara, hain zuzen ere.
1840an halaxe zen Tokioko mapa
Fuji Mendiaren gaur egungo itxura1872an hasi ziren lehen trenbidea eraikitzen eta 1885 eta 1925 urteen arteko tarte hartan egin zuten Yamanote Bidea, gaur egun Tokio hiribiderik garrantzitsuena.Tokioko Hiria 1889an ezarri bazen ere, 1914 urtera arte ez zen lehenbiziko geltokia inauguratu; 1927an, berriz, lurrazpiko lehen metroa inauguratu zuten, Ginza Bidean zehar zebilena.
Yamanote Bidean trenak egiten duen ibilbidearen zati bat
Baina Tokio (eta Japonia osoa ere) lurrikara jasateko oso toki makal eta “egokian” dago, eta arrazoi horrengatik hondamendia ugari gertatu dira, halabeharrez. Hala, 1923an Kantoko Lurrikara Handiak hiria astindu zuen eta 143.000 pertsona bertan hil ziren, gutxi gorabehera. Tragedia horren ondoren berreraikitze plan bat martxan jarri bazuten ere, bertan behera utzi behar izan zuten geroago, oso kostu altuak baitzituen. Hala eta guztiz ere, Tokiok bere garapenarekin jarraitu zuen II. Mundu Gerraren hasierara arte.
Yamanote Bidean trenak egiten duen ibilbidearen zati batBaina Tokio (eta Japonia osoa ere) lurrikara jasateko oso toki makal eta “egokian” dago, eta arrazoi horrengatik hondamendia ugari gertatu dira, halabeharrez. Hala, 1923an Kantoko Lurrikara Handiak hiria astindu zuen eta 143.000 pertsona bertan hil ziren, gutxi gorabehera. Tragedia horren ondoren berreraikitze plan bat martxan jarri bazuten ere, bertan behera utzi behar izan zuten geroago, oso kostu altuak baitzituen. Hala eta guztiz ere, Tokiok bere garapenarekin jarraitu zuen II. Mundu Gerraren hasierara arte.
1923ko lurrikararen ondorioak Poliziaren Bulego Metropolitanoan1943an, Tokioko hiriak eta prefekturak bat egin zuten eta, hala, Tokioko Metropolia sortu zuten, gaur egun “Tokio” izenarekin soilik ere ezagutzen duguna. Garai hartan 35 auzoz osaturik zegoen eta handik aurrera ez zen Japonian Tokio izeneko beste hiririk existitu.
II. Mundu Gerran, 1942 eta 1945v urteen artean, Japoniako hiriburuak bonbardaketa ugari jasan zituen, eta horren ondorioz, 1940ko biztanle kopurua erdiraino murriztu zen 1945erako. Gerra amaitu zenean, Aliatuek Tokio militarki hartu eta euren boterepean ezarri zuten; okupazioaren arduradunek gaur egun DN Tower 21 bezala ezagutzen den eraikinean ezarri zuten euren egoitza, Jauregi Inperialaren pare-parean. XX. mendeko bigarren erdialdean, ostera, EE.BBek Korea eta Vietnamgo gerretan zehar gune logistiko bezala erabili zuten.
II. Mundu Gerran, 1942 eta 1945v urteen artean, Japoniako hiriburuak bonbardaketa ugari jasan zituen, eta horren ondorioz, 1940ko biztanle kopurua erdiraino murriztu zen 1945erako. Gerra amaitu zenean, Aliatuek Tokio militarki hartu eta euren boterepean ezarri zuten; okupazioaren arduradunek gaur egun DN Tower 21 bezala ezagutzen den eraikinean ezarri zuten euren egoitza, Jauregi Inperialaren pare-parean. XX. mendeko bigarren erdialdean, ostera, EE.BBek Korea eta Vietnamgo gerretan zehar gune logistiko bezala erabili zuten.
Hiriaren itxura 1945an, gerra amaitzean
DN Tower 21Tokiok, lehen munduko hiriburu garrantzitsu gehienek bezala, “mirari ekonomikoa” izan zuen XX. mendean; konkretuki, 1950 eta 1960ko hamarkadetan zehar: metro-bide berriak sortu ziren (Marunouchi Lerroa 1954an eta Hibiya Lerroa 1961ean), Tokioko Dorrea eraiki zuten 1958an eta lehen Shinkasen bidea inauguratu zuten 1964, besteak beste; gainera, urte hartan ere Joko Olinpikoak ospatu zituzten hirian bertan. Oparotasun horri esker, Japonia, gerrak suntsitutako herrialde izatetik munduko 2. ekonomia izatera pasa zen 20 urtetan, eta azpiegiturei eta manufaktura-industriei eman zieten garrantzia gehien. Hona hemen Joko Olinpikoetako hainbat irudi, oparotasun garaiaren alde egiten zuen gertakari bat irudikatzeko:
Hiria izugarri hazi zen hurrengo urteetan zehar hedapenari dagokionez. Gainera, 1970ko hamarkadan zehar migrazio izugarria egon zen Japonian hirietarantz, eta Tokiorantz bereziki. 1965ean munduko hiri jendetsuena bihurtu zen eta biztanleria handi hark ekonomia-burbuilan izan zuen eratortzea, zeina 1986an hasi zen, 1990ean eztanda egin bazuen ere. Egoera horrek atzerabidea ernaldu zuen eta hamarkada horretan zehar iraun zuen, zeina “Galdutako Hamarkada” bezala ezagutu zuten.
1995eko martxoaren 20an eraso terrorista bat ekin zuten Aum Shinrikyo kultuko kideek (zeinak "Egia supremoa" esan nahi duen) lurrazpiko trenen sisteman eta 12 hildako eragin zituzten; horretaz gain, milaka pertsonek Sarin gas nerbiosoaren eraginak jasan zituzten.
1995eko martxoaren 20an eraso terrorista bat ekin zuten Aum Shinrikyo kultuko kideek (zeinak "Egia supremoa" esan nahi duen) lurrazpiko trenen sisteman eta 12 hildako eragin zituzten; horretaz gain, milaka pertsonek Sarin gas nerbiosoaren eraginak jasan zituzten.
"Egia Supremoa" sektako liderra
Satin gasarekin kutsatutako jendea
Erasoaren ondorioko irudietako bat
Polizia metroko kutsadura desagerrarazten
Liderra atxilotu berritanGertakizun triste hauek gora behera, Tokiok handitzen jarraitu zuen: Tokioko Gobernazio Metropolitanoaren Eraikina (1991) eta Rainbow Bridge (1993) eraiki zituzten, besteak beste. Honi esker, Tokio munduko hiri dinamikoenetako bat da eta ekintza sozial eta ekonomiko zabalaz gozatzeko aukera dago bertan. Gainera, inbertsioek izandako booma ondorio bezala, Londres eta New Yorkek baino eraikin moderno gehiago ditu. Hiriaren proiektu berrienetakoak hauexek dira: Ebisu Lorategia, Tennozu Irla, Shiodome, Roppngi Hills eta Shinagawa.
Ebisu lorategiaren inguruak
Tennozu irla
Roppongi Hillseko kale bat gabonetarako apaindu berritan
ShinagawaHistoria hau ezagutzeari esker, Tokioren modernotasunaren zergatia ulertzeko aukera izan dugu, baita hiriaren sorrera jakitekoa ere. Beti esan ohi dugun lez, orainaldia ulertzeko lehenaldiaren berri izatea ezinbestekoa da.
Beste bat arte!
Cesar eta Uxue
Beste bat arte!
Cesar eta Uxue
No hay comentarios:
Publicar un comentario